Yaşamının Editörü Olmak: Gündelik Hayatın İçinde Sadeleşmenin Sanatı

Bir metni edit etmek çoğu zaman yazara “Daha iyisini yap” demek değil, zaten orada olanı, metnin içindekini görünür kılmaktır. Gereksiz kelimeler ayıklanır, tekrar eden cümleler silinir, anlamın üzerini örten süsler sadeleştirilir. Metin rahatlar, nefes alır…

Gündelik yaşam da benzer bir dikkat ister.Yaşamının editörü olmak, yeni bir hayat icat etmek değil; mevcut hayatın fazlalıklarını ayıklamaya cesaret etmektir.

Bu yaklaşım, Lao Tzu’nun Yol ve Erdem metninde sıkça karşılaştığımız ılımlılık, sadelik ve ekonomiklik ilkeleriyle; Budist Dharma’nın uyanıklık ve şefkat çağrısıyla yan yana durur.

Editör Masasında Bir Gün

Sabah uyandığında ilk refleksin ne?Telefonu eline almak, mesajları kontrol etmek, sosyal medyada gezinmek mi?

Editör burada küçük bir duraklama önerir:“Bu sayfa gerçekten şimdi mi açılmalı?”

Belki de yapılacak en küçük edit, ilk beş dakikayı ekransız bırakmaktır. Bir bardak su içmek, pencereyi açmak, bedeninin güne nasıl başladığını fark etmek… Hayatın giriş paragrafı böylece daha sakin yazılır.

Ilımlılık: Hızın Editi

Gün içinde “yetişmem gerekenler” listesi kabardıkça kabarır. Aynı gün içine beş görüşme, üç iş, iki sosyal plan sığdırılır. Akşam olduğunda ise garip bir yorgunluk ve tatminsizlik kalır.

Lao Tzu’nun ılımlılığı burada fısıldar:“Her boşluğu doldurmak zorunda değilsin.”

Belki bir gün, bir randevuyu iptal etmek değil ama araya on beş dakikalık boşluk koymak editörlüktür.O boşlukta hiçbir şey yapmamak — Budist Dharma’nın “olduğu gibi fark etmek” dediği hâlin küçük bir pratiğidir.

Sadelik: Evin İçindeki Cümleler

Evin içinde dolaşırken gözün takılıyor mu?Bir sandalyeye atılmış giysiler, “sonra bakarım” denilen kâğıtlar, çekmecelerde biriken eşyalar…

Editör şunu sorar:“Bu eşya hâlâ bu metne hizmet ediyor mu?”

Bir çekmeceyi sadeleştirmek, yalnızca fiziksel bir düzenleme değildir.Zihin, daha az uyaranla daha net düşünmeye başlar. Budist bakışta bu, dış koşulların zihinsel berraklığı desteklemesidir.

Ekonomiklik: Enerjinin Haritası

Gün sonunda kendine şu soruyu sormayı dene:

• Bugün enerjim en çok nereye aktı?

• Bu beni besledi mi, tüketti mi?

Bir sohbetten sonra hafifliyorsan, o cümle metinde yerini hak ediyordur.Bir işten sonra içten içe daralıyorsan, belki de edit edilmesi gereken yer orasıdır.

Lao Tzu’nun ekonomiklik anlayışı tam da buraya işaret eder: Enerjiyi zorla harcamamak. Budist Dharma’daki “doğru çaba”, gereksiz yere kendini yıpratmamaktır.

İlişkilerde Editörlük

Bazen bir ilişkide sorun, söylenmeyenler değil; fazla söylenenlerdir.Açıklamalar, savunmalar, haklılık cümleleri…

Editör burada makası alır:“Bu cümle gerçekten gerekli mi, yoksa yalnızca rahatlama ihtiyacından mı yazılıyor?”

Bazen susmak, metni güçlendirir.Budist öğreti bunu “bilgece susuş” olarak adlandırır.

Günlük Hayattan Küçük Edit Pratikleri

• Alışverişte: Gerçekten ihtiyaç mı, anlık bir dürtü mü?

• Takvimde: Bu hafta bir şeyi iptal edebilir miyim?

• Zihinde: Aynı düşünceyi kaçıncı kez tekrar ediyorum?

• İlişkide: Daha az anlatıp, daha çok dinleyebilir miyim?

Bunlar büyük dönüşümler değil; ince ama etkili düzeltmelerdir.

Editör Notu: Kendine Karşı Nazik Ol

Yaşamının editörü olmak, kendini sertçe düzeltmek değildir.Bu, metne sevgiyle yaklaşan bir editör gibi bakmaktır:“Burada zaten çok güzel bir şey var, sadece biraz nefes alması gerekiyor.”

Budist Dharma’nın şefkatiyle, Tao’nun yumuşaklığı burada birleşir.

Hatırlayabilirsin

Yaşam sadeleştikçe küçülmez; derinleşir.Fazlalık çekildikçe, öz kendini daha net ifade eder.Belki de yaşamının editörü olmak, en sonunda şunu fark etmektir:

Metin zaten yazılıyor.Sen sadece daha okunur hâle getiriyorsun.